Książki historyczne - przewodnik dla początkujących

Książki historyczne - przewodnik dla początkujących
Autor Amalia Zakrzewska
Amalia Zakrzewska30.08.2023 | 8 min.

Książki historyczne to fascynujące źródło wiedzy, pozwalające zgłębić dzieje naszego narodu i lepiej zrozumieć teraźniejszość. Niezależnie od tego, czy dopiero rozpoczynamy swoją przygodę z historią Polski, czy jesteśmy zaawansowanymi miłośnikami przeszłości, warto sięgnąć po dobrą literaturę historyczną. W artykule przybliżamy najważniejsze zagadnienia związane z wyborem odpowiednich pozycji książkowych, prezentujemy najwybitniejszych polskich historyków i ich dzieła oraz podpowiadamy, jakie lektury wybrać, by jak najlepiej poznać kluczowe wydarzenia z dziejów naszego kraju.

Jak wybrać odpowiednią książkę historyczną?

Wybierając książkę historyczną, warto zwrócić uwagę na kilka kluczowych kwestii. Przede wszystkim należy określić, jaki okres historii Polski nas interesuje – czy są to dawne dzieje, średniowiecze, czasy nowożytne, XIX wiek, czy może najnowsza historia. Dobrze wybrać pozycję skupiającą się na konkretnym, stosunkowo wąskim zagadnieniu, niż bardzo ogólną syntezę dziejów. Istotne jest również, aby książka została napisana przez wykwalifikowanego historyka i poparta solidną kwerendą źródłową. Warto sprawdzić recenzje i opinie czytelników, aby upewnić się co do rzetelności i wartości merytorycznej danej publikacji. Nie należy sugerować się wyłącznie popularnością tytułu – lepiej sięgnąć po mniej znaną, ale solidnie udokumentowaną pozycję. Dobrze, gdy styl jest przystępny i klarowny. Zbyt akademicki, suchy język może zniechęcić początkującego czytelnika. Z drugiej strony unikajmy książek zbyt uproszczonych i schematycznych. Optymalnym wyborem będzie lektura łącząca rzetelność merytoryczną z atrakcyjnym dla odbiorcy sposobem przedstawienia treści.

Najważniejsi polscy historycy i ich dzieła

Polska historiografia ma bogate tradycje i wydała wielu znakomitych twórców, których dzieła do dziś stanowią fundament wiedzy o dziejach naszego narodu. Wśród klasyków wymienić należy Joachima Lelewela, autora fundamentalnej "Polska dziejów początków i ich rozwoju" z 1846 r. oraz Michała Bobrzyńskiego, którego "Dzieje Polski w zarysie" doczekały się wielu wydań. Do kanonu należy zaliczyć również prace Oswalda Balzera o genezie i upadku Rzeczypospolitej szlacheckiej, a także książki Marcelego Handelsmana o Konstytucji 3 Maja i rozbiorach. Bardzo cenne są publikacje historyków emigracyjnych związanych z "Kulturą" paryską – m.in. Władysława Czaplińskiego ("Dzieje Polski do roku 1864").

W okresie PRL duże zasługi dla badań nad dziejami Polski mieli Marian Henryk Serejski czy Tadeusz Manteuffel. Z najnowszych historyków na uwagę zasługują Andrzej Chwalba, autor syntezy dziejów Polski i Polaków w XIX i XX wieku oraz prof. Andrzej Nowak, którego książki dotyczą m.in. II Rzeczpospolitej.

Książki o początkach państwa polskiego

Na początku warto sięgnąć po publikacje omawiające narodziny państwa polskiego i jego dzieje we wczesnym średniowieczu. Z tego okresu polecamy m.in. książkę Gerarda Labudy "Pierwsze państwo polskie", przedstawiającą proces formowania się organizmu państwowego Polan. Ciekawe ujęcie znajdziemy też w pracy Mariana Jedlickiego "Stary i nowy naród".

O pierwszych Piastach traktuje znakomita publikacja Kazimierza Jasińskiego "Rodowód pierwszych Piastów". Z kolei społeczeństwo wczesnopiastowskie barwnie omawia praca Stanisława Russockiego "Świt nad Polską". Sięgając po te pozycje zdobędziemy gruntowną wiedzę o zalążkach polskiej państwowości.

Lektury o rozbiciu dzielnicowym i zjednoczeniu państwa

Okres rozbicia dzielnicowego to niezwykle burzliwy i fascynujący czas w historii Polski. Proces odzyskiwania jedności państwowej za Piastów świetnie udokumentował Henryk Łowmiański w monumentalnej pracy "Polityka Piastów". Zwięzłe i przystępne ujęcie znajdziemy w książce Kazimierza Tymienieckiego "Polska Piastów".

O odbudowie potęgi Polski za ostatnich Piastów trafnie i ciekawie pisze Jacek Banaszkiewicz w pracy "Polska na przełomie XIII i XIV wieku". To pozycja obowiązkowa dla każdego, kto chce poznać mechanizmy odradzania się silnego Królestwa Polskiego po okresie rozbicia na dzielnice.

Literatura na temat XVI-XVIII wieku w Polsce

Książki o Złotym Wieku i upadku Rzeczypospolitej

Renesans i reformacja to początek Złotego Wieku Rzeczpospolitej szlacheckiej. Świetnym wprowadzeniem będą tu prace Andrzeja Wyczańskiego, zwłaszcza książka "Polska Rzeczą Pospolitą" omawiająca ustrój i społeczeństwo nowożytnej Polski. Konkretne zagadnienia pogłębimy czytając monografie Annы Е. Кузьминой o samorządzie szlacheckim czy Andrzeja Kamieńskiego o szlachcie polskiej...

B. Poznaj historię poprzez pamiętniki i dzienniki z epoki

Bezcennym źródłem wiedzy o epoce są pamiętniki i dzienniki ówczesnych świadków dziejów. Poznajmy Rzeczpospolitą czasów Wazów dzięki zapiskom królewicza Władysława, a ogromne bogactwo informacji o XVIII w. zawierają diariusze ambasadorów saskich na dworze polskim.

C. Lektury historyczne o Stanisławie Auguście Poniatowskim

Ostaniego króla Polski i jego próby reform przybliżają świetne biografie pióra Władysława Zajewskiego i A. Sołtyka. Nieocenione są też pamiętniki ówczesnych aktorów sceny politycznej, jak Hugo Kołłątaj czy Stanisław Małachowski.

XIX wiek - dramatyczne dzieje Polski w książkach

Książki historyczne - przewodnik dla początkujących

Publikacje dotyczące napoleońskich wojen i Księstwa Warszawskiego

Przełom XVIII i XIX w. to pasjonujący czas wojen napoleońskich i nadziei związanych z Księstwem Warszawskim. Niezwykle cenne są pamiętniki uczestników tych wydarzeń, jak Jana Henryka Dąbrowskiego, Józefa Wybickiego czy Joachima Lelewela. Warto też sięgnąć po nowsze opracowania, m.in. Adriana Ziółkowskiego "Wobec Królestwa Polskiego".

Lektury o powstaniach narodowych przeciw zaborcom

Walka o niepodległość w XIX w. skupiała się wokół zrywów powstańczych. Ich dzieje i bohaterów przybliżają m.in. książki Adama Lewaka "Warszawa w powstaniu listopadowym" oraz Ryszarda Bera "Powstanie styczniowe. Dzieje militarne". Niezastąpione są też relacje uczestników – pamiętniki Emilii Plater czy Zygmunta Miłkowskiego.

Dzieła opisujące życie Polaków pod zaborami

Codzienność pod panowaniem zaborców rekonstruują m.in. prace Łukasza Chimiaka o edukacji w zaborze rosyjskim oraz Antoniego Kuczyńskiego o proteście społecznym w Królestwie Polskim. Losy inteligencji przybliża znakomita książka Magdaleny Micińskiej "Inteligencja na rozdrożach".

Najnowsze książki historyczne o XX wieku

Literatura dotycząca odzyskania niepodległości i II RP

Kluczowa dla polskiej państwowości niepodległość i II Rzeczpospolita doczekały się wielu opracowań. Na uwagę zasługują tu prace Andrzeja Chojnowskiego i Piotra Wandycza. Niezastąpione są wspomnienia polityków tamtych czasów, jak Józefa Piłsudskiego, Romana Dmowskiego czy Wincentego Witosa.

Publikacje na temat II wojny światowej i okupacji niemieckiej

Książki o II wojnie, jak monumentalna praca Czesława Madajczyka, ukazują zmagania i cierpienia Polaków pod okupacją niemiecką i sowiecką. Nieocenione relacje pozostawili m.in. Zofia Nałkowska czy Władysław Bartoszewski - świadek powstania w getcie warszawskim.

Książki o PRL oraz najnowszej historii Polski po 1989 roku

Schyłek PRL i transformacja ustrojowa po upadku komunizmu to już współczesność, której sens próbują dociec publiacje Andrzeja Paczkowskiego, Pawła Machcewicza i wielu innych badaczy. Sięgając po te lektury możemy lepiej zrozumieć naszą teraźniejszość.

Podsumowanie

Podróż przez dzieje Polski z pewnością jest pasjonująca, a sięganie po rzetelną literaturę historyczną pozwala tę fascynującą przygodę intelektualną pogłębić. Mamy nadzieję, że przedstawiony w artykule przegląd kluczowych zagadnień, wybitnych historyków i konkretnych pozycji książkowych pomoże Czytelnikom odnaleźć lektury odpowiadające ich zainteresowaniom i poszerzające wiedzę o przeszłości naszego kraju. Życzymy pasjonującej lektury!

Najczęstsze pytania

Dobrym wyborem na start jest ogólna, przystępnie napisana synteza dziejów naszego kraju, np. praca prof. Andrzeja Chwalby. Warto też sięgnąć po bogato ilustrowane albumy popularyzujące wiedzę historyczną.

Sprawdzone recenzje znajdziemy m.in. w historycznych czasopismach naukowych. Cenne opinie czytelników można znaleźć na blogach i forach miłośników historii. Pomocny będzie też serwis Lubimy Czytać.

Do kanonu lektur historycznych zaliczają się m.in. prace Bobrzyńskiego, Serejskiego, Manteuffla i Czaplińskiego. Niezastąpione są też relacje i pamiętniki uczestników opisywanych wydarzeń.

Zdecydowanie tak. Dzieła Lelewela, Balzera czy Askenazego to fundament polskiej historiografii. Mimo upływu czasu nie straciły wiele ze swej wartości.

Cenne są np. publikacje Paczkowskiego, Chwalby, Davisa i Wandycza o PRL oraz transformacji ustrojowej. Świetne wprowadzenie stanowi praca Marka Kozłowskiego "Deformacja".

5 Podobnych Artykułów

  1. Najciekawsze Książki o LGBTQ+: Wybór dla wszystkich, którzy cenią wartości różnorodności
  2. Isabel Allende - mistrzyni literatury latynoamerykańskiej
  3. Nora Roberts najnowsze książki 2023 - lista bestsellerów autorki
  4. Jak czytać ebooki i epub na telefonie? Poradnik 2023
  5. Dan Brown - nowa książka z Robertem Langdonem: jakiezagadki przedstawia?
tagTagi
shareUdostępnij artykuł
Autor Amalia Zakrzewska
Amalia Zakrzewska

Jestem Amalia, a literatura to moja wielka miłość od dzieciństwa. Tutaj znajdziecie recenzje, rekomendacje oraz głębsze analizy książek, które mnie poruszyły i zainspirowały. Przeszukuję różnorodne gatunki literackie, od powieści kryminalnych po literaturę fantastyczną, i staram się dostarczyć Wam różnorodnych lektur. 

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze(0)

email
email

Polecane artykuły