Kryminały - subgatunki i najważniejsi przedstawiciele

Kryminały - subgatunki i najważniejsi przedstawiciele
Autor Amalia Zakrzewska
Amalia Zakrzewska12.08.2023 | 6 min.

Kryminał to jeden z najpopularniejszych i najchętniej czytanych gatunków literackich. W jego obrębie wykształciło się wiele interesujących odmian i subgatunków, które wciąż przyciągają rzesze wiernych fanów. W niniejszym artykule przyjrzymy się bliżej najważniejszym z nich oraz ich najwybitniejszym przedstawicielom.

Kryminał sensacyjny

Kryminał sensacyjny koncentruje się przede wszystkim na trzymającej w napięciu akcji i zagadce kryminalnej do rozwiązania. Fabuła toczy się szybkim tempem, a intryga pełna jest zwrotów akcji, nieoczekiwanych wydarzeń i tajemnic. Bohaterami są zwykle detektywi-amatorzy, którzy prowadzą prywatne śledztwa. Do najsłynniejszych przedstawicielek tego nurtu zalicza się bez wątpienia Agathę Christie, autorkę takich bestsellerów jak "Morderstwo w Orient Expressie", "I nie było już nikogo" czy cykl powieści z Herkulesem Poirot. Jej książki sprzedały się dotąd w nakładzie przekraczającym 2 miliardy egzemplarzy w języku angielskim i 1 miliard w przekładach. Do innych znanych twórców sensacyjnych historii kryminalnych można zaliczyć Arthura Conan Doyle’a i jego opowieści o Sherlocku Holmesie, Gastona Leroux autora "Fantoma z opery" oraz Edgar Wallace'a, który stworzył ponad 170 powieści kryminalnych.

Kryminał psychologiczny

Kryminał psychologiczny skupia się przede wszystkim na portrecie psychologicznym postaci - zarówno przestępcy, jak i detektywa czy ofiary. Intryga schodzi na dalszy plan, a fabuła koncentruje się na wnikliwej analizie motywów i osobowości bohaterów, często z zaburzeniami psychicznymi. Do mistrzów tego podgatunku zalicza się przede wszystkim duet pisarski Maj Sjöwall i Per Wahlöö, autorów cyklu powieści o Martinie Becku. Ich dzieła uważa się za wzorcowe dla skandynawskiego kryminału. Z polskich autorów do najwybitniejszych przedstawicieli należy Zygmunt Miłoszewski tworzący cykl o prokuratorze Teodorze Szackim. Wśród zagranicznych mistrzów wymienić należy także Jo Nesbø, autora bestsellerowych powieści o Harrym Hole oraz Henninga Mankella i jego cykl o komisarzu Wallanderze.

Kryminał policyjny

Kryminał policyjny (proceduralny) skupia się na metodach śledczych i pracy policji nad wykryciem sprawcy przestępstwa. Zazwyczaj mamy tu do czynienia z brutalną zbrodnią, a fabuła koncentruje się na jej dokładnym odtworzeniu i tropieniu przestępcy na podstawie zebranych poszlak i dowodów. Ten rodzaj kryminału charakteryzuje się dbałością o realizm w przedstawianiu policyjnych procedur. Do najsłynniejszych jego przedstawicieli należą Ed McBain i jego długoletni cykl o policjantach z 87. Komisariatu oraz Duńczyk Jussi Adler-Olsen, autor bestsellerowej serii o Carlzie Mørcku z Wydziału Q. Ogromną popularnością cieszą się także cykle policyjne autorstwa Johna Lescroarta czy Tess Gerritsen.

Kryminał prawniczy

Kryminały - subgatunki i najważniejsi przedstawiciele

W kryminale prawniczym (sądowym) głównymi bohaterami są adwokaci, prokuratorzy i sędziowie. Akcja skupia się na procesie sądowym oskarżonego o popełnienie przestępstwa. Czytelnik śledzi zmagania prawników, aby udowodnić winę lub niewinność klienta. Do najwybitniejszych przedstawicieli tego podgatunku należy John Grisham, autor takich bestsellerów prawniczych jak "Firma", "Raport Pelikana" czy "Czas zabijania". Do innych znanych twórców można zaliczyć Michaela Connely'ego i jego cykl powieściowy o prawniku Mickeyu Hallerze oraz Lisę Scottoline i jej thrillery sądowe z bohaterką Bennie Rosato.

Kryminał szpiegowski

Kryminał szpiegowski łączy konwencję kryminału z literaturą szpiegowską. Jego bohaterami są agenci wywiadu próbujący rozwikłać zagadkę kryminalną, która ma zwykle szersze, międzynarodowe tło polityczne. Do najsłynniejszych przedstawicieli tego nurtu należy John Le Carré, autor m.in. bestsellerowych "Szpiega, który wyszedł z zimna" i "Pracownika koronnego". Ogromną popularnością cieszą się także thrillery szpiegowskie Toma Clancy'ego z cyklu o Jacku Ryanie, czy Marka Greaneya z serią o "Szarej Strefie". W Polsce kryminały szpiegowskie z powodzeniem pisze i Zygmunt Miłoszewski.

Kryminał skandynawski

Kryminał skandynawski charakteryzuje się ponurą, mroczną atmosferą oraz wnikliwą analizą psychologiczną bohaterów. Akcja osadzona jest zwykle w surowym skandynawskim krajobrazie, a fabuła porusza mroczne aspekty ludzkiej natury.Za prekursora tego nurtu uważany jest duet pisarski Maj Sjöwall i Per Wahlöö. Do najwybitniejszych współczesnych przedstawicieli należy Henning Mankell, którego powieści o komisarzu Wallanderze, rozgrywające się w ponurej, prowincjonalnej szwedzkiej miejscowości stały się światowymi bestsellerami. Ogromną popularnością cieszą się również Jo Nesbø ze swoim cyklem o detektywie Harrym Hole oraz Stieg Larsson, autor trylogii "Millennium" z Lisbeth Salander w roli głównej.

Podsumowanie

Kryminał jako gatunek literacki wykazuje ogromną różnorodność odmian i subgatunków, które przyciągają fanów tajemniczych historii kryminalnych. Od klasycznych detektywistycznych łamigłówek, przez policyjne śledztwa i psychologiczne portrety zbrodniarzy, po szpiegowskie spiski i mroczne skandynawskie thriller. Każdy z podgatunków wnosi swoją charakterystyczną konwencję i ukazuje zbrodnię z innej perspektywy. Dzięki takiej różnorodności każdy miłośnik mocnych wrażeń znajdzie coś dla siebie i będzie mógł oddać się pasjonującej lekturze pełnej tajemnic, zwrotów akcji i trzymającego w napięciu śledztwa. Bogactwo wspaniałych autorów i ich kultowych cykli sprawia, że świat kryminału wciąż pozostaje niezwykle fascynujący.

Najczęstsze pytania

Kryminał charakteryzuje się tajemniczą intrygą opartą na zbrodni, śledztwem mającym na celu wykrycie sprawcy, poszlakami i fałszywymi tropami oraz zaskakującą pointą i rozwiązaniem zagadki.

Do najpopularniejszych odmian kryminału należą: kryminał sensacyjny, policyjny, skandynawski i prawniczy. Każdy z nich ma rzesze wiernych fanów.

Za wzorcowy przykład kryminału psychologicznego uchodzi twórczość duetu pisarskiego Maj Sjöwall i Per Wahlöö ze szwedzkim komisarzem Beckiem w roli głównej.

Kryminał skandynawski wyróżnia mroczny klimat, surowe realia północnej Europy i wnikliwa analiza psychologiczna bohaterów.

Mianem króla kryminału prawniczego określa się amerykańskiego pisarza Johna Grishama, autora wielu światowych bestsellerów z tego gatunku.

5 Podobnych Artykułów

  1. Najciekawsze Książki o LGBTQ+: Wybór dla wszystkich, którzy cenią wartości różnorodności
  2. Isabel Allende - mistrzyni literatury latynoamerykańskiej
  3. Nora Roberts najnowsze książki 2023 - lista bestsellerów autorki
  4. Jak czytać ebooki i epub na telefonie? Poradnik 2023
  5. Dan Brown - nowa książka z Robertem Langdonem: jakiezagadki przedstawia?
tagTagi
shareUdostępnij artykuł
Autor Amalia Zakrzewska
Amalia Zakrzewska

Jestem Amalia, a literatura to moja wielka miłość od dzieciństwa. Tutaj znajdziecie recenzje, rekomendacje oraz głębsze analizy książek, które mnie poruszyły i zainspirowały. Przeszukuję różnorodne gatunki literackie, od powieści kryminalnych po literaturę fantastyczną, i staram się dostarczyć Wam różnorodnych lektur. 

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 4.00 Liczba głosów: 1

Komentarze(0)

email
email

Polecane artykuły